Uitgelicht

Even voorstellen

Wij zijn Annette en Hans de Man. Annette is docent Nederlands en Hans is directeur van het Ingenieurs- en Automatiseringsbureau Soltegro. Wij zeilen al 22 jaar samen waarvan de eerste 20 jaar met ons gezin en tegenwoordig steeds vaker met zijn tweeën. In 2021 stoppen we met onze banen en zijn we van plan om onze droomzeilreis te maken. Het plan is om voor een periode van 1,5 a 2 jaar te vertrekken. Het wordt minimaal een rondje Atlantic maar als we in de Carieb zijn aangekomen en het bevalt nog steeds goed dan is verder trekken richting de Pacific een goede optie.

Onze tuigage

Janjorem heeft een zwaar uigevoerde fractionele tuigage van Selden met standaard rolgrootzeil en rolfok. Dat rolgrootzeil was nog bijna een breekpunt in de aanschaf van het schip want als sportieve zeiler was dat voor mij (Hans) een “no go area”. Totdat ik werd overgehaald tot een proefvaart en tot de ontdekking kwam dat er hele mooie rolgrootzeilen zijn die er stukken beter bij staan dan vele standaard grootzeilen op andere toerboten. Goed gesneden, uitgebouwd en uitermate handelbaar deden mijn mening veranderen.

Natuurlijk zijn die 2 zeilen onvoldoende voor een langere periode op zee en vandaar dat we de tuigage en de zeilgarderobe flink hebben uitgebreid deze winter. Uitendelijk beschikken we nu over de volgende zeilgarderobe:

  • Grootzeil, X-drive laminaat Max Roach 44 m2 (UK Sails, de Vries)
  • Genua op furler, X-drive laminaat 38 m2 (UK Sails, de Vries)
  • Genaker, 120 m2 (North)
  • Code 0 met anti-torsiekabel in voorlijk op furler, Contender nylite 250/150, 75 m2 (Ullman Sails, Teamwork Sailmakers)
  • Werkfok met anti-torsiekabel in voorlijk op furler, dacron 9,52 oz (kotterstag), 21 m2 (Ullman Sails, Teamwork Sailmakers)

Het gebruik van een Code 0 op furler betekende dat er een sterkere valinvoer in de mast moest komen. De spinakerval bleek ongeschikt om de krachten van de furler met anti-torsiekabel op te vangen. Daarom is er een extra sheavebox en deadend in de mast gemonteerd en een dubbele dyneema val gemonteerd.

De werkfok op furler vereiste dezelfde aanpassingen als de Code 0 in de mast . Aanvullend moet ik nog een dubbele padeye van Wichard met, onderdeks, een versteviging doorgezet op het schot van de ankerbak monteren om de grote krachten bij zwaarweer op te vangen. Ik ben nog moed aan het verzamelen om de boor, op hopelijk de juiste plek, in het dek te zetten. Inmiddels is de mast ook voorzien van dyneema bakstagen die het pompen van de mast bij het gebruik van de werkfok moeten voorkomen. We hebben gekozen voor een anti-torsiekabel in het voorlijk om een permanent stalen kotterstag te vermijden.

Met de 2 extra vallen is er niet genoeg ruimte om alles naar de kuip te voeren en om het feestje compleet te maken hebben we daarom een extra lier (Andersen ST40) en stopper op de mast gemonteerd.

Een weekje doorpakken.

Begin maart hebben we een vakantiewoning gehuurd om zoveel mogelijk zaken af te ronden. Tot dan toe beperkte het klussen zich tot het weekeinde. Aangezien een dag klussen ook ruim 2 uren aan reistijd met zich meebracht, was de efficiency niet optimaal. Het huisje lag op 3 minuten rijden van de boot waardoor we dagelijks 8 uur hebben kunnen klussen. Hierdoor zijn we lekker opgeschoten met enkele grote en veel kleine klusjes.

Afronden elektrische installatie

De elektrische installatie was al grotendeels klaar maar de afwerking van het interieur met ombouw van de extra accu’s was nog een uitdagend klusje. Daarnaast moest de bracket voor de 2e dynamo nog worden gemaakt en gepast. Een precisieklusje wat goed is uitgepakt. Nu maar afwachten wat de invloed van de tweede dynamo op het brandstofverbruik en voortstuwing is…

Ons schip is, vinden wij, erg mooi afgewerkt en het streven was om dit geen geweld aan te doen met amateuristisch gepruts om de accu’s weg te werken. Naast vorm was ook de kleur van belang. eigenlijk is het een “uitbouw” aan de bestaande electraruimte. Het bestaande luik hiervan hebben we herbruikt in de nieuwe omkasting en eronder hebben we een extra bergruimte in de bilge gerealiseerd. Het resultaat mag er zijn vind ik:

Inbouwen watermaker

Inmiddels zit ook de watermaker erin. We hebben gekozen voor de Schenker Zen 30. Dit is een compacte watermaker die bovendien relatief weinig energie verbruikt. De opbrengst van 30 liter/uur is voor ons ruim voldoende. Aangezien ruimte aan boord schaars is heb ik gezocht naar een plek met minimaal ruimtebeslag in de zeilenberging. Uiteindelijk is het gelukt om het hele ding inclusief de filters zo in te bouwen dat er geen nuttige ruimte aan hoefde te worden opgeofferd. De inbouw van de watermaker zelf is weliswaar niet erg ingewikkeld maar zoals gewoonlijk kun je overal moeilijk bij om de huiddoorvoer, slangen en filters netjes te monteren. Uiteindelijk zit alles netjes op zijn plaats. Nu maar hopen dat er bij de eerste test na de te waterlating niets lekt….

Installatie windvaanbesturing

De volgende klus was het monteren van de Hydrovane windvaanbesturing. Een vreselijk zwaar en volumineus ding. Op zich lijkt het in elkaar zetten een peuleschil. Maar toen ik begon kwam ik erachter dat het verrekt lastig is om op een schip, dat ook nog eens niet waterpas op de bok staat, iets te monteren dat zo goed mogelijk parallel moet lopen aan roer en kiel. Kortom veel meetwerk vanuit verschillende punten voordat uiteindelijk de boormachine in onze mooie spiegel wordt gezet. Om krassen van het metaal in de spiegel tijdens de montage te voorkomen is de spiegel eerst op de montageplaatsen voorzien van een laag schilderstape. Ook bleek het lastig om ook aan de binnenkant van de romp de juiste plaatsen bereikbaar te maken. Dit betekende bijvoorbeeld dat er een luikje gezaagd moest worden in het strakke plafond van onze hut. Om niet direct met de zware stalen buizen aan de slag te moeten tijdens het monteren van de bevestigingssteunen op de romp hebben we eerst gebruik gemaakt van plastic buizen voor het exact bepalen van de boorgaten en de definitieve lengte van het buizenframe.

Het wachten is nu nog op een beetje warmer weer om het onderwaterschip te voorzien van een paar lagen epoxy en antifouling. Saildrive en boegschroef(tunnel) zijn inmiddels voorzien van een laag Silic One. Vorig jaar had ik deze al getest op de boegschroef zelf met een uitstekend resultaat. Het groeit wel een beetje aan maar een keer de schroef laten draaien en alle aangroei vliegt eraf. Vanwege de siliconen vind ik dit niet zo’n geweldige oplossing voor de rest van de romp want als de werking tegenvalt is het niet overschilderbaar met een ander middel en wordt het goed verwijderen van de siliconen een zware klus.

Als de Corona perikelen geen roet in het eten gooien hopen we in de loop van april weer te water te gaan. Daarna kunnen we op ons gemak aan de slag met het plaatsen van de zonnepanelen en het aanbrengen van de putting voor het kotterstag. In augustus gaan we op vakantie en kunnen we alle nieuwe spullen eens goed in de praktijk aan de tand voelen en waar nodig verbeteren.

Verbeteren stroomvoorziening

Niet dat er iets mis was met de installatie aan boord hoor. C-Yacht heeft een bijzonder net afgewerkte installatie afgeleverd met best een aardige hoeveelheid standaard accucapaciteit, voor een lange vakantie…. Maar dat is nog iets anders dan 2 jaar op je boot wonen en reizen met vaak niet de mogelijkheid om even een nachtje aan de walstroom je accu’s vol te tanken. Toen we begonnen aan onze plannen was een van de uitgangspunten dat we geen gezeur met electriciteit aan boord willen. Luxe dieren als we zijn, willen we lekker een blogje kunnen maken op de laptop of als je ’s nachts tijdens een wachtje even wilt snacken gewoon de magnetron kunnen gebruiken. Kortom, niet op een ampèretje meer of minder hoeven letten is gewoon lekker! Daarom hebben we (lees: Hans) veel tijd besteed aan het bedenken en inbouwen van een robuust systeem met veel accucapaciteit waarbij het uitgangspunt is om zoveel mogelijk gebruik te maken van duurzame zonneenergie om stroom op te wekken. Een voorwaarde hierbij is voldoende buffercapaciteit om zonarme dagen en nachten goed op te kunnen opvangen zonder dat je fossiel moet gaan bijstoken. Vandaar onze flinke investering in een behoorlijk groot pakket lithiumaccu’s.

Als je niet van techniek houdt kun je de rest van dit blog rustig overslaan. De afgelopen weken waren namelijk vooral gevuld met het vervangen van bekabeling, apparatuur en aanpassen van de motor.

Deze week hebben we de verbeteringen voltooid aan de elektrische installatie. De oorspronkelijke 400Ah aan loodaccu’s zijn vervangen door in totaal 800Ah aan lithiumionaccu’s. Om de accu’s optimaal en veilig te kunnen gebruiken vergt dit een behoorlijke aanpassing en uitbreiding aan de bekabeling, de beveiliging en de oplaadapparatuur. Dus dikkere kabels (50 mm2) aangebracht, extra smeltveiligheden en twee beveiligingsrelais geplaatst, de motor aangepast met een tweede dynamo, een 60A MPPT regelaar voor de zonnepanelen geplaatst en een nieuw monitor- en bedieningspaneel voor de stroomvoorziening.

En passent ook nog een ander probleempje opgelost. De bestaande dynamo op onze motor had regelmatig last van een slippende V-snaar. Een veel voorkomend kwaaltje bij Yanmar’s uit de 4JH4 serie. Omdat ik toch een extra pulley moest monteren voor de 2e dynamo ook maar gelijk de pulleys op de bestaande dynamo, waterpomp en krukas vervangen door multi groove pulleys en bijbehorende snaren. Hiermee wordt het contact oppervlak tussen de pulley en snaar behoorlijk vergroot waardoor de kans op slippen kleiner wordt. Bijkomend voordeel is dat de snaarspanning daardoor ook een stuk minder kan zijn en daardoor de lagers van de waterpomp en dynamo minder slijten. Wat jammer is, is dat er geen bracket meer leverbaar is voor de tweede dynamo. Dus deze is elektrisch gezien klaar maar er volgt nog een mechanisch klusje om deze op de juiste wijze op het blok te monteren.

Na het zorgvuldig controleren van de nieuwe bekabeling op aansluitfouten, kortsluitingen en andere problemen kon met behulp van de bijbehorende software de beveiliging worden getest en de juiste instellingen voor het laden en beveiligen van de accu’s worden ingesteld in de dynamo, lader/omvormer en MPPT regelaar. Dit was nog een leuk uitzoek klusje want de configuratiesoftware is niet bepaald “self explaining” en de commando’s nagenoeg niet beschreven. Met enige hulp van de leverancier is dit echter prima gelukt.

Uiteindelijk resteert binnen nog een klein beetje werk in het netjes wegwerken van een aantal kabels en het inmeten en maken van een bracket voor de tweede dynamo maar daar lig ik na alle andere aanpassingen niet meer van wakker….. Aan dek moeten de zonnenpanelen nog worden geplaatst maar dat kan prima als de boot weer in het water ligt. Dat geeft ook nog wat tijd om na te denken over hoe we deze gaan monteren. Wordt het een foeilelijke maar effectieve brug op het achterdek of een minder efficiente maar esthetisch mooiere oplossing door ze te monteren aan de zeereling? En gaan we nu wel of geen windgenerator installeren? Suggesties en argumenten voor of tegen de verschillende oplossingen zijn welkom!

Klussen

Inmiddels is het onderwaterschip ontdaan van vele oude lagen antifouling en zorgvuldig geschuurd (met dank aan Joris en Rik) en de mast verlost van in onbruik geraakte onderdelen, de antennesteun vervangen en een nieuw led toplicht geplaatst.

Voorlopig is het, ondanks dat we comfortabel binnen staan, te koud om nieuwe Gelshield en antifouling aan te brengen. We hopen dit in april te doen we en dan weer te water te kunnen. De komende maanden hebben we dan mooi de tijd voor het vervangen van bestaande en aanbrengen van aanvullende onderdelen. Daarom deze week alle spullen besteld voor het aanpassen van de stroomvoorziening en het installeren van de watermaker en de windvaanbesturing. De bedoeling is de inbouw hiervan deze winter af te ronden zodat we deze nog een seizoen kunnen gebruiken en testen voordat we echt vertrekken.

Voor de watermaker is de keuze gevallen op de Schenker Zen30. De belangrijkste overwegingen voor de aanschaf hiervan waren dat het een compact apparaat is met een laag stroomverbruik. De opbrengst van max. 30 liter per uur lijkt ons ruim voldoende voor een tweekoppige bemanning.

De windvaanbesturing wordt de Hydrovane. Een belangrijke reden voor deze keuze is dat we een middenkuiper hebben en vrijwel alle andere windvaanbesturingen lange lijnen tussen de windvaan en het stuurwiel nodig hebben om te kunnen sturen. Dit soort potentiële struikeldraden hebben we liever niet aan boord. De constructie van de Hydrovane is nogal zwaar maar het voordeel is wel dat het apparaat bijzonder degelijk is en tegelijkertijd ook als noodroer kan dienen. Last but not least waren de reacties van ervaren Hydrovane gebruikers over het algemeen lovend over de kwaliteit en de werking, zowel bij veel als bij weinig wind. Ook hebben we erover nagedacht om uitsluitend gebruik te maken van de elektrische stuurautomaat maar zowel vanuit betrouwbaarheid- als energieoverwegingen leek ons dit geen goede keuze.

De belangrijkste aanpassingen aan de elektrische installatie zijn het vervangen van de conventionele loodzuuraccu’s door lithiumaccu’s (LiFePO4 ) en het plaatsen van een zwaardere dynamo aangevuld met circa 900 Wp aan zonnepanelen. Hiermee hebben we ruim voldoende energie beschikbaar om ook tijdens langere oversteken niet op een watt-je meer of minder gebruik te hoeven letten.

De voorbereiding

In 2018 zijn we opzoek gegaan naar een schip dat voldoet aan onze eisen voor het gebruik met een kleine bemanning, degelijk en comfortabel is. Uiteindelijk is onze keuze gevallen op een C-Yacht 1250. Net als onze voorgaande schepen hebben we deze weer JanJorem genoemd. De komende tijd gaan we het schip voorzien van de noodzakelijke spullen voor een langere reis en zaken aanpassen die naar ons idee beter of anders kunnen om ons veilig en betrouwbaar te vervoeren.

Deze winter gebruiken we om, naast de jaarlijkse zaken, grootonderhoud te doen aan de tuigage, het teakdek en het onderwaterschip.

Ook doen we de voorbereidende werkzaamheden voor het installeren van de watermaker (huiddoorvoer en afsluiter), SSB (aardplaat en achterstag isolatoren) en windvaanbesturing. Afgelopen zomervakantie hebben we de electronica en elektrische installatie al opgeknapt wat vooral bestond uit het verwijderen van overtollige bedrading en in onbruik geraakte apparatuur. Ik houd van eenvoud en overzichtelijkheid in installaties. Het voorkomt ellende en mocht er onverhoopts iets voordoen dan is de oplossing snel gevonden.